ویروس اوریون

عفونت های ويروس اوريون

اوريون ويروس مسري و حادي است که ويژگي اصلي آن تورم زياد و دردناک غيرچرکي در يک يا هر دو غدد بناگوشي (پاروتيد) مي باشد. ويروس اوريون ، بيشتر بيماري هاي خفيف کودکي ايجاد مي کند ، ولي در بالغان ، مننژيت، التهاب بيضه نيز اتفاق مي افتند . بيش از يک سوم عفونت هاي اوريون بدون علائم باليني هستند .

پاتوژنز و پاتولوژي

انسان تنها ميزبان طبيعي ويروس اوريون است. ويروس ابتدا در سلول هاي پوششي مجاري فوقاني تنفسي يا بيني تکثير مي يابد، سپس از راه خون (ويرمي) به غدد بزاقي و اعضاي ديگر بدن انتشار مي يابد. در هنگام عفونت ، غدد بناگوشي هميشه گرفتار نمي شود.

دوره کمون بيماري اوريون حدود 2 تا 4 هفته است، اما گاهي بين 16 تا 18 روز متغير مي باشد. اين ويروس در بزاق از 2 روز قبل تا 9 روز بعد از بروز تورم غدد بزاقي انتشار مي يابد. حدود يک سوم افراد آلوده ، علائم آشکاري از بيماري را بروز نمي دهند( عفونت هاي بدن علامت ) اما قادر به انتقال عفونت مي باشند. کنترل سرايت اوريون مشکل است ، زيرا دوره کمون اين بيماري متغير است. ويروس قبل از بروز علائم باليني در بزاق وجود دارد و تعداد بسياري از موارد ، بدون علائم باليني هستند و قابل انتقال به ديگران مي باشند .

اوريون ، نوعي بيماري منتشر (سيستميک) ويروسي است که در آن ، ويروس در سلول هاي اپي تليال اعضاي گوناگون بدن تکثير مي يابد. ويروس اوريون اغلب کليه ها را گرفتار مي سازد.

به همين دليل اين ويروس از ادرار اکثر بيماران جدا مي شود. ويرمي به مدت بيش از 14 روز بعد از بروز علائم باليني وجود دارد. سيستم عصبي مرکزي نيز معمولا مبتلا شده و گاهي در غياب التهاب غدد بناگوشي ، گرفتار مي شود.

يافته هاي باليني

خصوصيات باليني بيماري اوريون پاتوژنز عفونت را منعکس مي سازد. حدود يک سوم عفونت هاي اوريون بدون علائم باليني هستند. بيشتر عفونت ها در کودکان زير 2 سال مهمترين ويژگي اختصاصي بيماري داراي علائم ، تورم غدد بزاقي است که در حدود 50 درصد از بيماران بروز مي کند.

مراحل اوليه بيماري اوريون شامل بي قراري و بي اشتهايي همراه با بزرگ شدن سريع غدد بناگوشي، همچنين گرفتاري ساير غدد بزاقي مي باشد. گاهي تورم به يک غدد پاروتيد ومحدود مي شود، يا ممکن است چند روز بعد غدد ديگر بزرک شود. بزرگي غدد با درد همراه مي باشد.

گرفتاري سيستم اعصاب مرکزي معمول است ( 10 تا 30 درصد موارد ). اوريون باعث مننژيت آسپتيک مي شود که اين مورد بين مردان بيشتر از زنان است. مننگوانسفاليت 5 تا 7 روز پس از التهاب غدد بزاقي رخ مي دهد، ولي نيمي از بيماران علائم باليني پاروتيت نخواهند داشت . مننژيت تا 15 درصد موارد و انسفاليت کمتر از 0.3 درصد گزارش شده است. موارد مننژيت و مننگوانسفاليت اوريون معمولا بدون عارضه بعدي است. اما از دست دادن شنوايي يکطرفه است (کامل و هميشگي است ) و 5 در هر صد هزار مورد رخ مي دهد. ميزان موارد مرگ به علت انسفاليت اوريون، حدود يک درصد است.

ممکن است بيضه و تخمدان گرفتار شوند، مخصوصا پس از بلوغ 20 تا 50 درصد از مردان که به ويروس اوريون مبتلا شده اند، مبتلا به اورکيت مي شوند (معمولا يک طرفه ). به علت فقدان الاستيسيته در Tunica albuginea که اجازه نمي دهد بيضه متورم شده بيش از حد تورم داشته باشد ، بنابراين موارد به وجود آمده بسيار دردناک هستند.

ممکن است به علت نکروز فشاري ، آتروفي بيضه ها رخ دهد ، ولي در موارد نادري منجر به عقيم شدن مي گردد . در حدود 4 درصد موارد پانکراتيت گزارش شده است.

تشخيص آزمايشگاهي

بررسی های آزمايشگاهي معمولا براي تشخيص موارد مشخص (Typical) اوريون ضروري نمي باشد. با اين وجود ، بيماري اوريون گاهي با بزرگ شدن غدد بناگوشي به علل ديگري نظير پاروتيت چرکي، وجود اجسام خارجي در مجاري بزاقي، حساسيت دارويي ، تومورها و غيره اشتباه مي شود. تست هاي آزمايشگاهي در موارد بدن التهاب غدد بناگوشي ، به خصوص در مننژيت آسپتيک مفيد مي باشد.

الف ) ايزوله و شناسايي ويروس :

ويروس را مي توان از بزاق، مايع مغزي نخاعي يا ادرار، که چند روز بعد از شروع بيماري جمع آوري شده ، ايزوله نمود. ويروس اوريون همچنين، تا 2 هفته بعد از بروز علائم بيماري از ادرار به دست مي آيد.

استفاده از سلول هاي کليه ميمون براي ايزوله ويروس ترجيح داده مي شود. در اين روش ، مدت کوتاهي بعد از جمع آوري، نمونه بايد به کشت سلولي تلقيح گردد. زيرا ويروس اوريون به حرارت حساس است. براي تشخيص سريع مي توان از ايمونوفلورسانس با به کار بردن آنتي سرم اختصاصي اوريون براي مشاهده آنتي ژن هاي اوريون، 2 تا 3 روز بعد از تلقيح به کشت سلولي به روش شل ويال استفاده کرد.

در سيستم هاي کشت قديمي، اثر سيتوپاتيک مشخص ويروس اوريون به صورت تشکيل سلول هاي گرد و غول پيکر مشخص مي شود. در هر حال، تمام ويروس هايي که ابتدا ايزوله مي شوند ممکن است خصوصيت تشکيل سين سي شيال را نداشته باشند، بنابراين ، آزمايش همادسوربشن براي اثبات وجود ويروس به کار مي رود. اين تست حدود 1 تا 2 هفته بعد از تلقيح به کشت سلولي انجام مي گيرد.

ويروس را هنگامي مي توان عامل بيماري اوريون دانست ، که آنتي سرم اختصاصي اوريون بتواند از همادسوربشن آن جلوگيري کند .

ب ) سرولوژي :

افزايش تيتر آنتی بادي را با به کار بردن سرم هاي جفت مي توان مشاهده نمود. افزايش 4 برابر يا بيشتر در تيتر آنتي بادي، دليل بر وجود عفونت اوريون است. وعمولا از تست HIيا الايزا استفاده مي شود.

الايزا ، روشي مفيد است زيرا آن را مي توان طوري طراحي نمود که فقط آنتي بادي IgM يا IgG اختصاصي اوريون مشاهده شود. آنتي بادي IgM اوريون در اوايل بيماري وجود داشته و به ندرت بيش از 60 روز باقي مي ماند. بنابراين، اثبات آنتي بادي IgM اختصاصي اوريون در سرم در اوايل بيماري ، دليل بر عفونت جاري است. آنتي بادي هاي هتروتيپ که توسط عفونت هاي ويروس پارا انفلوانزا ايجاد شده اند، به آنتي بادي IgM اوريون در روش الايزا واکنش متقاطع ندارند.

درمان، پيشگيري و کنترل

هيچ درمان اختصاصي وجود ندارد.

ايمني زايي با واکسن ويروس زنده ضعيف شده ، بهترين اقدام جهت کاهش ميزان مرگ ومير ناشي از اوريون بوده است. کوشش هايي مانند ايزوله بيمار که در جهت کاهش ميزان انتشار بيماري طي اپيدمي انجام مي گيرد، به علت موارد بالاي عفونت بدون علامت و انتشار ويروس قبل از بروز علائم، نتيجه بخش نيست.

واکسني از ويروس فعال ضعيف شده در کشت سلولي جنين جوجه تهيه شده است. اين واکسن ، عفونت بدون علامت و غير قابل سرايتي را توليد مي کند. واکسن اوريون همراه با واکسن هاي زنده ويروس هاي سرخک و سرخجه موجود است.

تجويز اشتراک واکسن هاي فعال ويروسي ( سرخک ، اوريون ، سرخجه ) در 78 تا 95 درصد از واکسينه شده ها ، آنتي بادي نسبت به هر کدام از ويروس ها را توليد مي کند. هيچگونه خطري از بروز مننژيت آسپتيک بعد از واکسيناسيون با MMR وجود ندارد.

دو دوز واکسن MMR قبل از ورود به مدرسه توصيه مي شود. به علت شيوع اوريون در سال 2006 توصيه هاي کارآمد واکسيناسيون، جهت پيشگيري از انتقال عفونت در مکان هايي که انتقال عفونت بسيار بالاست، ارائه گرديد. دو دوز واکسن بايد به کارکنان مراکز بهداشتي که قبل از سال 1957 متولد شده و شواهدي مبني بر ايمن بودن به اوريون ندارند زده شود. دوز دوم واکسن بايد به کساني زده شود که تنها يک دوز واکسن دريافت کرده اند.