سیاه سرفه (بردتلا)

کلیات

گونه های مختلفی از بوردتلا پرتوسيس که قابليت سرايت زيادي دارد و پاتوژن عمده اي بوده که عامل سياه سرفه يا پرتوسيس مي باشد . بوردتلا پاراپرتوسيس نوعي بيماري مشابه سياه سرفه ايجاد مي کند . بوردتلا برونشی سپتيکا ( بوردتلا برونشي کانيس ) موچب بيماري هايي مانند سرفه کنل در سگ و خس خس کردن در خرگوش ها و گاهي هم نوعي بيماري مشابه سياه سرفه را ايجاد مي کند .

بوردتلا آويوم عامل سرما خوردگي بوقلمون است و در انسان عفونت ايجاد نمي کند. گونه هاي جديدتر و بيماري آنها عبارتند از:

بوردتلا هينزي ( باکتري و بيماري تنفسي ) ؛ بوردتلا هولمزي ( باکترمي در بيماراني که نقص ايمني دارند ) و بوردتلا نرماتوم ( عفونت زخم و اوتيت گوش مياني ) .تجانس DNAدر بوردتلا در بوردتلا پرتوسيس، بوردتلا پاراتوسيس و بوردتلا برونشي سپتيکا بهم خيلي شبيه ( 72 تا 94 درصد ) بوده و تفاوت هاي بسيار محدودي در آناليز چند کانوني آنزيمي دارند. اين سه باکتري ممکن است سه زير گونه از يک گونه باشند . بوردتلا آويوم گونه مجزايي است.

1- بوردتلا پروتوسيس

مورفولوژي و شناسايي

الف ) شکل ارگانيسم :

بوردتلا پرتوسيس، کوکوباسيلي گرم منفي ، کوتاه و شبيه هموفيليس آنفلوانزا است . با رنگ آميزي به روش تولوئيدين آبي مي توان دانه هاي متاکروماتيک را به طور مشخص در دو قطب آن مشاهده کرد .

ب ) کشت :

براي به دست آوردن بوردتلا پرتوسيس به محيط کشت غني نياز است . مناسب ترين محيط کشت جهت رشد اين باکتري، محيط کشت بورده ژانگو بوده که در آن ، خون، سيب زميني، گليسرول ، آگار و پني سيلين Gبه مقدار 0.5 ميکرو گرم در هر ميلي ليتر موجود است و يا مي توان از محيط شارکول که مشابه محيط کشتي است که جهت رشد لژيونلا پنوموفيلا به کار مي رود، استفاده کرد . پليت ها را در 35 تا 37 درجه سانتي گراد به مدت 3 تا 7 روز در هواي مرطوب ( براي مثال در کيسه پلاستيکي مرطوب بسته ) قرار مي دهند . رنگ آميزي به روش ایمونوفلورسنس از کلوني هاي مزبور معمولا باسيل هاي کوچک و گرم منفي را نشان مي دهد . بوردتلا پرتوسيس فاقد حرکت است.

ج ) خصوصيات رشد :

اين باکتري، هوازي اجباري است و از گلوکز و لاکتوز، اسيد بدون گاز توليد مي کند . بوردتلا پرتوسيس در کشت هاي بعدي به عوامل Xو Vنيازي ندارند. بوردتلا پرتوسيس بيماري زا در محيط کشت خون دار معمولا هموليز ايجاد مي کند که با بيماري زايي بوردتلا پرتوسيس همراه است.

د ) تغييرات :

وقتی بوردتلا پرتوسيس از بيماران جدا و روي محيط غني شده کشت داده مي شود هموليتيک است و در فاز ويرولانت توکسين پرتوسيس توليد مي کند . دو مکانيسم براي تغيير اين باکتري به حالت غيرهموليتيک و غيرتوکسين زا وجود دارد. تغيير قابل برگشت فنوتيپي، هنگامي رخ مي دهد که بوردتلا پرتوسيس در شرايط خاص محيطي ( نظير حرارت 28 تا 37 درجه سانتي گراد با وجود سولفات منيزيم و غيره ) رشد کند .

تغيير غير قابل برگشت فاز، به دنبال جهشي است که گاهي در مکان ژنتيکي که تظاهر عوامل بيماري زايي را کنترل مي کند، رخ مي دهد . امکان دارد که مکانيسم هاي فوق ، نقشي را در روند عفونت به عهده داشته باشند، اما هنوز به طور کامل اثبات نشده است .

پاتوژنز و پاتولوژي

بوردتلا پرتوسيس عواملي را توليد مي کند که در پاتوژنز بيماري دخالت دارند. يک لوکوس روي کروموزوم بوردتلا . پرتوسيس به عنوان ناظم مرکزي ژن هاي ويرولانس عمل مي کند. اين لوکوس داراي دو ژن ويرولانس بوردتلا يعني bvgA،bvgSاست . محصولات ژن هاي Aو Sمشابه سيستم هاي تنظيم کننده دو قسمتي است.

bvgSبه علائم محيطي پاسخ مي دهد در حالي که bvgA فعال کننده نسخه برداري ژن هاي ويرولانس است .هماگلوتينين فيلامنتي واسط اتصال به سلول هاي اپي تليال مژه دار است . توکسين پرتوسيس باعث لنفوسيتوز ، حساسيت به هيستامين و اثر روي ترشح انسولين مي شود و داراي فعاليت ريبوزيله کننده ADPاست . داراي ساختار A/Bاست و مکانيسم عمل آن مشابه توکسين وبا است . هماگلوتينين فيلامنتي و توکسين پرتوسيس ، پروتئين هاي ترشحي هستند و خارج سلول بوردتلا يافت مي شوند.

توکسين آدنيليل سيکلاز، توکسين درمونکروتيک و هموليزيننيز توسط سيستم bvgکنترل مي شوند. سيتوتوکسين نايي از سنتز DNA در سلول هاي مژه دار جلوگيري مي کند و توسط bvg کنترل نمي شود. ممکن است پيلي در اتصال باکتري به سلول هاي اپي تليال مژه دار دستگاه تنفسي فوقاني نقش داشته باشد. ممکن است ليپوپلي ساکاريد ديواره سلولي نقش مهمي در صدمه به سلول هاي اپي تليال مژه دار دستگاه تنفسي فوقاني داشته باشد .

بوردتلا پرتوسيس در خارج از بدن انسان فقط به مدت کوتاهي قادر به ادامه حيات است و ناقلي براي اين باکتري ، وجود ندارد . راه انتقال اين باکتري از طريق ترشحات تنفسي در مراحل اوليه عفونت از بيمار و از ناقلين انساني اين باکتري به افراد سالم انجام مي گيرد. اين باکتري پس از ورود به بدن به سرعت به سلول هاي پوششي در سطح ناي و برونش ها اتصال يافته و تکثير مي يابد و موجب اختلال در عمل طبيعي مژه هاي سلول هاي پوششي مي شود .

اين باکتري، توکسين و موادي را ترشح مي کند که سلول هاي سطحي را تحريک کرده و سرفه و لنفوسيتوز بارزي را ايجاد مي کند . در مراحل بعدي بيماري معمولا نکروز در بخش هايي از اپي تليوم و نشست سلول هاي چند هسته اي همراه با التهاب در اطراف برونش ها و پنوموني بينابيني مشاهده مي شود . پنوموني با باکتري هاي ديگري نظير استافيلوکوک يا هموفيلوس آنفلوانزا گاهي در زمينه سياه سرفه به وجود مي آيد و گاهي هم برونشيول هاي کوچک توسط ترشحات مخاطي مسدود شده و کاهش اکسيژن خون ظاهر مي شود . بروز اين عارضه به علت عوارض حاصل از تشنج همراه با سرفه در نوزادان رخ مي دهد.

يافته هاي باليني

دوره کمون بيماري سياه سرفه حدود دو هفته است و پس از دوره زکام ( کاتارال ) شروع مي شود . علائم اين دوره به صورت عطسه ، سرفه هاي خشک و خفيف است . در طول اين دوره، مقدار زيادي از باکتري ها از راه ترشحات تنفسي دفع مي شوند، بيمار بسيار مسري است، ولي چندان کسالت ندارد. دوره دوم بيماري که دوره پاروکسيسمال ناميده مي شود، با سرفه هاي شديد و پي در پي با صداي خاصي ( ووپ ) همراه است . اين سرفه ها باعث خستگي و ضعف شده و گاهي به همراه آن استفراغ ، سيانوز و تشنج رخ مي دهد. سرفه با صداي خاص و اکثر عوارض آن به طور عمده در نوزادان مشاهده شده، اما سرفه حمله اي اغلب در کودکان بزرگتر و بزرگسالان ديده مي شود.

تعداد گلبول هاي سفيد حدود 16 تا 30 هزار در ميکرو ليتر خون بوده و لنفوسيتوز بارز بروز مي کند . بهبودي از اين بيماري ، تدريجي است و گاهي بعد از سياه سرفه، انسفاليتي که علت آن ناشناخته است بروز مي کند. بيماري مشابه با سياه سرفه گاهي توسط آدنوويروس ها و کلاميديا پنومونيه ايجاد مي شود .

تشخيص آزمايشگاهي

الف  ) نمونه :

شستشوی بيني با سرم فيزيولوژي، نمونه مناسبي مي باشد. سوابهاي برداشت شده از ترشحات بيني و گلو و يا ترشحات حاصل از سرفه که مستقيما به درون پليت حاوي کشت وارد مي شود نيز مورد استفاده قرار مي گيرد، اما به خوبي شستن بيني با سرم فيزيولوژي نمي باشد.

ب ) تست آنتي بادي فلورسنس مستقيم ( FA) :

از تست FAمي توان براي آزمايش نمونه هاي برداشت شده از گلو و بيني استفاده کرد. نتايج مثبت و منفي کاذب گاهي ديده مي شود، حساسيت آن حدود 50 درصد است. تست FAدر شناسايي بوردتلا پرتوسيس بعد از کشت در روي محيط جامد، مفيدترين است.

ج ) کشت :

ترشحات تنفسي يا مخاط جمع آوري شده را در روي محيط اختصاصي آگار کشت مي دهند . آنتي بيوتيک هايي که در اين محيط افزوده مي شود، از تکثير باکتري هاي فلور طبيعي مجراي تنفسي جلوگيري مي کند، اما بر روي رشد باسيل سياه سرفه تأثيري ندارد . با رنگ آميزي ايمونوفلورسنس يا آگلوتيناسيون لام با آنتي سرم اختصاصي مي توان اين باکتري را شناسايي کرد.

د ) واکنش زنجير پلي مراز :

PCR، حساس ترين روش براي شناسايي سياه سرفه است. پرايمرهاي بوردتلا پرتوسيس و بوردتلا پاراپرتوسيس بايد به کار رود. هنگامي که انجام PCRامکان پذير است ، پس بايد جايگزين کشت و تست آنتي بادي فلورسنت مستقيم قرار گيرد .

ذ ) سرولوژي :

ارزش تست هاي سرولوژي در بيماري سياه سرفه بسيار کم است زيرا افزايشي در ميزان آگلوتينين و رسوب اختصاصي تا سومين هفته بيماري مشاهده نمي شود . يک نمونه سرم با تيتر بالاي آنتي بادي ممکن است در تشخيص عامل سياه سرفه طولاني مدت کمک کننده باشد .

ايمني

ايمني پس از يک بار عفونت و بهبودي يا واکسيناسيون عليه سياه سرفه، به وجود مي آيد. ممکن است عفونت بعدي بسيار خفيف باشد . چنانچه عفونت بعدي ، سال ها پس از بهبودي و انجام واکسيناسيون رخ دهد، بيماري شديدي بروز خواهد کرد .

اولين وسيله دفاعي بدن عليه عفونت بوردتلا پرتوسيس، تشکيل آنتي بادي است که از اتصال باکتري ها به مژه هاي سلول هاي پوششي جلوگيري مي کند .

درمان

بوردتلا پرتوسيس در آزمايشگاه به چندين داروي ضدميکروبي حساس است . تجويز اريترومايسين در مرحله زکام موجب از بين رفتن باکتري ها شده و گاهي ارزش پيشگيري دارد، اما تجويز آنتي بيوتيک در مرحله پاروکسيمال، به ندرت سير باليني بيماري را تغيير مي دهد . استنشاق اکسيژن و مصرف داروهاي مسکن از آسيب حاصل از کمبود اکسيژن در مغز جلوگيري مي کند .

پيشگيري

هر نوزادي بايد 3 تزريق از واکسن سياه سرفه را در طي اولين سال زندگي خود دريافت کند که با تزريقات بعدي يادآوري آن، مجموع 5 تزريق خواهد شد . واکسن هاي چندتايي سياه سرفه فاقد سلول در آمريکا و برخي از نقاط دنيا مجاز شناخته شده است و به علت اثرات جانبي کمتر به واکنش هاي ساخته شده از سلول کامل ترجيح داده مي شود. واکسن هاي ساخته شده از سلول کامل ترجيح داده مي شود. واکسن هاي فاقد سلول داراي 1 تا 5 آنتي ژن مي باشد.

واکسن هاي حاوي 3 تا 5 آنتي ژن موجب پاسخ ايمني بهتري از واکنش هاي متفاوت، آنتي ژن هاي مختلفي دارند، بنابراين، فرآورده هاي مشابه بايد در واکسيناسيون عموم مردم مورد استفاده قرار گيرد . واکسن سياه سرفه معمولا همراه با توکسوئيد ديفتري و کزاز ( DTP) تجويز مي شود .

پيشگيري از بيماري سياه سرفه با تجويز اريترومايسين به مدت 5 روز ممکن است در نوزادان غيرمصون و يا افراد بزرگسالي که در معرض خطر هستند مفيد واقع گردد .

اپيدميولوژي و کنترل

بيماري سياه سرفه در تمام نقاط دنيا و در جوامع شلوغ به حالت اندمي وجود دارد و گاهي به صورت اپيدمي ظاهر مي شود. منبع عفونت ، بيماراني هستند که در مرحله زکام قرار دارند . اين باکتري فوق العاده مسري است و حدود 30 تا 90 درصد افراد جامعه را مبتلا مي سازد. اکثر موارد بيماري در اطفال کمتر از 5 سال و بالاترين ميزان مرگ در اولين سال زندگي رخ مي دهد. اساس کنترل بيماري سياه سرفه، واکسيناسيون و ايجاد ايمنی فعال در کودکان است .

2- بوردتلا پاراتوسيس

اين باکتري ، بيماري مشابه با سياه سرفه را ايجاد مي کند . اکثر عفونت هاي آن بدون علائم باليني مي باشد . اين باکتري، سريع تر از بوردتلا پرتوسيس رشد کرده و کلوني هاي آن بزرگتر هستند و همچنين قادر است در محيط بلاد آگار رشد کند . اين باکتري، يک کپي ژن غيرفعال از ژن توکسين پرتوسيس دارد.

3- بوردتلا برونشي سپتيکا

بوردتلا برونشي سپتيکا، باسل گرم منفي کوچکي است که در مجراي تنفسي سگ يافت شده و موجب سرفه کنل و پنوموني در سگ مي شود. اين باکتري، عامل نفس کشيدن با زحمت و با صداي بلند در خرگوش ها و التهاب ريه آتروقي در خوک مي باشد. اين ارگانيسم، عامل شايعي از عفونت هاي مزمن مجراي تنفسي در انسان نمي باشد . اين باکتري در روي محيط بلاد آگار تکثير مي يابد . اين باکتري، يک کپي غير فعال از ژن توکسين پرتوسيس دارد.

برده تلا

روش پی سی آر کیفی  (Qualitative PCR) :

Real Time - PCR

هزینه بیماران آزاد : 776000 ریال

 

هزینه بیمه شده سازمان تامین اجتماعی : 367000 ریال

 

هزینه بیمه شده سازمان خدمات درمانی : 367000 ریال

 

هزینه بیمه شده سازمان نیروهای مسلح : 159000 ریال

 

هزینه بیمه شده بیمه ایران مخصوص کارکنان : 0 ریال

 

هزینه بیمه شده بیمه ایران وزارت نیرو : 265000 ریال

 

هزینه بیمه شده سازمان شهرداری : 118000 ریال

 

هزینه بیمه شده بانک تجارت : 0 ریال

 

هزینه بیمه شده بانک کشاورزی : 0 ریال

 

هزینه بیمه شده بانک سینا : 236000 ریال

 

هزینه بیمه شده بانک مرکزی : 0 ریال

 

هزینه بیمه شده شرکت نفت : 0 ریال

Threesome