ایمنی بیولوژیک در آزمایشگاه های میکروبیولوژی و زیست پزشکی

ایمنی بیولوژیک در آزمایشگاه های میکروبیولوژی و زیست پزشکی آزمایش کرونا در محل

مایعات بالقوه عفونت زا شامل خون، مایع مغزی نخاعی، مایع سینوویال (مایع مفصلی)، مایع پلور، مایع صفاقی، مایع پریکارد، مایع آمنیوتیک، منی و ترشحات تناسلی می باشد.

ادرار، بزاق، خلط، مدفوع، مواد استفراغی، ترشحات بینی، اشک و عرق، عفونت زا نیستند؛ مگر اینکه خون در آنها مشاهده شود.

در صورت تماسِ مایعاتِ بالقوه عفونت زا با غشای مخاطی یا پوست آسیب دیده (فرو رفتن سوزن، بریدگی، خراش یا مبتلا به درماتیت) فرد در معرض عفونت HBV، HIV و یا HCV قرار می گیرد.

*موارد زیر را می توان نه تنها در مورد عفونت های ویروسی، بلکه در مورد سایر عفونت ها با منشا باکتریایی یا قارچی نیز انجام داد.

در صورت مواجهه با مایعات عفونت زا:

1- در ابتدا لازم است که مایعات پاشیده شده به بدن را بر طرف و اقدام به شستن محل آلوده شده نماییم.

  • در صورت فرو رفتن سوزن یا شئ تیز و برنده در بدن؛
    فوراً محل آسیب را با آب و صابون بشویید.

محل ورود شی تیز را زیر آب روان قرار دهید تا خونریزی متوقف شود.

اگر آب روان در دسترس نیست محل را با محلول ها یا ژل شوینده دست تمیز کنید.
از محلول مایع سفید کننده استفاده نکنید.
از فشردن یا مکیدن محل آسیب خودداری کنید.

 

  • در صورت پاشیدن خون یا مایعات بدن به مخاطات یا پوست آسیب دیده؛
    سریعاً محل را با آب روان بشویید.
    در صورت عدم دسترسی به آب روان، از محلول نرمال سالین یا مواد ضد عفونی کننده ضعیف مثل کلرهگزیدین 2-4% استفاده کنید.
    از پانسمان محل اجتناب کنید.

 

  • در صورت پاشیدن مایعات عفونت زا به داخل چشم؛

سریعاً چشم ها را با آب یا نرمال سالین بشویید (مانند  تصاویر زیر). می بایستی با بالا و پایین کشیدن پلک ها، از شستن کامل چشم ها اطمینان حاصل کرد.

در صورت داشتن لنز در چشم، آنها را خارج کنید و طبق روش قبل چشم ها را بشویید.
از صابون یا مواد ضد عفونی کننده برای شستن چشم ها استفاده نکنید.

 

  • در صورت پاشیدن مایعات عفونت زا به داخل دهان؛
    سریعاً دهان را از مایعات عفونت زا خالی کنید.

دهان را با آب یا نرمال سالین کامل بشویید و چندین بار این کار را تکرار کنید.

در دهان صابون یا مواد ضد عفونی کننده بکار نبرید.

2- در مرحله بعد می بایستی، مواجهه را ثبت و گزارش نماییم. مواردی از قبیل؛

  • تاریخ و زمان مواجهه
  • جزییات مواجهه مانند نوع مایع عفونت زا، عضوی از بدن که مواجهه یافته، نوع شی برنده و ...
  • وضعیتت منبع مواجهه (مشخص کردن آلوده بودن منبع مایعات عفونت زا از لحاظ ابتلا به HIV، HBV و HCV.)
  • سابقه فرد در معرضِ مایعات عفونی قرار گرفته مانند وضعیت واکسیناسیون وی، سابقه ابتلای وی به HIV، HBV و HCV، وضعیت بارداری یا شیردهی و ...
  • ثبت تمام اقدامات انجام شده پس از مواجهه.

3- ارزیابی خطر مواجهه. پیگیری و بررسی؛

  • نوع آسیب وارد شده به بدن (غشا، برو روفتن سوزن یا پوست ناسالم).
  • نوع مایع یا بافتی که منبع عفونت بوده.
  • شدت مواجهه (مقدار مایعات عفونی و عمق آسیبِ پوستی/مخاطی وارد شده.

4- ارزیابی منبع مواجهه؛

  • در صورت مشخص بودن منبع مواجهه، می بایستی از نظرHCV Ab ، HBS Ag و HIV Ab بررسی شود.

اگر آزمایش منبع مثبت شد، تجویز پروفیلاکسی صورت بگیرد (برای مشاهده جزییات بیشتر به دانستنی های آزمایشگاهی درباره  HIVو HBV و HCV مراجعه شود)

در صورتی منفی بودن منبع مواجهه از نظر HBV، HIV و HCV؛ آزمایش پایه، تجویز رژیم پیشگیری و یا
پیگیری های بعدی ضرورت ندارد.

در صورت عدم دسترسی به منبع عفونت، تشخیص طبی، علائم
بالینی و سابقه رفتارهای پر خطر را در نظر بگیرید. گروههای پرخطر مانند:

  • مصرف کنندگان مواد تزریقی
  • افرادی که سابقه زندان و یا بازپروری داشته اند
  • افرادی که سابقه رفتارهای جنسی پرخطر دارند. مانند sex-worker ها، مردان هم جنس باز و افراد Bisexual.
  • همسر یا شریک جنسی هر یک از گروههای فوق
  • آزمایش سوزنهای دور ریخته شده برای پاتوژنهای خونی ارزش تشخیصی ندارد و ممنوع است.

5- ارزیابی فرد مواجهه یافته

  • سابقه ابتلا به عفونت HBV، HCV یا HIV.
  • سابقه واکسیناسیون هپاتیت B و وضعیت پاسخ به آن؛ در صورتی که وضعیت فرد مواجهه یافته از نظر HBV، HCV یا HIV مشخص نیست، آزمایش پایه برای HBs Ag،
    HCV Ab،HBc Ab ،HBs Ab و HIV Ab را در اسرع وقت
    در خواست کنید. (ترجیحاً طی 72 ساعت)
  • سابقه بیماری خاص یا حساسیت داروی

6- پیگیری و مشاوره

باید همه افرادی که با مواد عفونت زا مواجهه داشته اند، مشاوره شوند. اگر فرد مواجهه یافته، سابقه ابتلاء به
یکی از عفونت های HBV یا HIV را داشته و با همان عامل مواجهه یافته باشد، نیازی به پروفیلاکسی پس از مواجهه (PEP) ندارد؛ ولی اگر قبلا مبتلا نبوده یا بررسی نشده است، باید از نظر نیاز به PEP ارزیابی شود.