علت بیرون زدگی مقعد چیست؟ + بهترین درمان بیرون زدگی مقعد

11 73,669
زمان مطالعه این مطلب: 7 دقیقه

پرولاپس یا افتادگی رکتوم در اصل به بیرون زدگی ناحیه مقعد گفته می‌شود که می‌تواند به علل مختلفی رخ دهد. دانستن علل بیرون زدگی رکتوم می‌تواند به درمان بیمار و تغییر سبک زندگی او کمک زیادی کند. علل بیرون زدگی مقعد چیست؟ راه‌های درمان آن چیست؟

در این مقاله از مجله سلامت کیوان به گاسخ این پرسش‌ها می‌پردازیم.

بیرون زدگی مقعد چیست؟

پرولاپس (Prolapse) به معنای بیرون زدگی است. این حالت در ناحیه رکتوم یا مقعد زمانی رخ می‌دهد که، بخش انتهایی روده بزرگ به صورت غیرطبیعی به بیرون بزند. به این حالت اصطلاحاً بیرون زدگی مقعد، پرولاپس مقعد یا گاهی افتادگی رکتوم می‌گویند(1).

این مشکل بسته به شدت بیماری در افراد مختلف، درجات متفاوتی دارد. برای مثال در برخی از افراد ممکن است باعث خون‌ریزی یا سوزش شود، این در حالی است که ایجاد ظاهری ناخوشایند مهم‌ترین شکایت بیماران است که، می‌تواند به مرور باعث خجالت و کاهش اعتمادبه‌نفس آن‌ها شود.

بیشتر بخوانید:

علل بیرون زدگی مقعد

بیرون زدگی مقعد می‌تواند علل مختلفی داشته باشد که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

بواسیر

یکی از علل بیرون زدگی مقعد که می‌تواند شایع‌ترین دلیل بروز این بیماری هم باشد، بواسیر است. داشتن یبوست مداوم و زور زدن‌های زیاد برای دفع می‌توانند به مرور به دیواره انتهایی روده آسیب وارد کنند و باعث بیرون زدن توده گوشتی این ناحیه از مقعد شوند.

زایمان‌های مکرر

اگر از جمله بانوانی هستید که چندین زایمان طبیعی را تجربه کرده‌اید، به احتمال بیشتری ممکن است به بیرون زدگی مقعد دچار شوید. این حالت می‌تواند به علت ضعف در عضلات این ناحیه ایجاد شود.

یبوست و اسهال مداوم

همانطور که در بخش بواسیر گفتیم داشتن یبوست مکرر می‌تواند عامل مهمی در بروز بیرون زدگی مقعد باشد. در کنار یبوست حتی داشتن اسهال هم می‌تواند در متورم شدن سیاهرگ‌های روده بزرگ و ایجاد مشکل پرولاپس مقعد مؤثر باشد.

کهولت سن

افراد زمانی که پا به سن می‌گذارند، دچار ضعف در نواحی مختلف بدن خود می‌شوند. این ضعف ممکن است در عضلات رکتوم هم ایجاد شود که در نهایت بیرون زدگی مقعد را به دنبال دارد.

علاوه بر موارد بالا، از دیگر علل بیرون زدگی مقعد می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم.

  • سرفه زیاد
  • ضعف در عضلات لگن
  • دیسک کمر
  • ضربه به ناحیه لگن
  • بیماری‌های عصبی مرتبط با اعصاب رکتوم
  • تورموهای نخاعی
  • عفونت‌های انگلی
بیرون زدگی مقعد
بیرون زدگی مقعد

بیشتر بخوانید:

تشخیص بیرون زدگی مقعد

زمانی که به پزشک متخصص آنورکتال و کولون مراجعه می‌کنید، پزشک از شما می‌خواهد تا تاریخچه پزشکی شما را داشته و معاینه‌های آنورکتال را نیز انجام خواهد داد. در برخی موارد، بیرون زدگی مقعد است پنهان یا داخلی باشد که تشخیص آن را برای بیماران دشوارتر می‌کند.

سایر آزمایشاتی که پزشک شماممکن است برای بررسی دقیق علائم و بیماری شما تجویز کند، عبارتند از:

  • ام آر آی (MRI): تصویر برداری ام آر آی یکی از روش‌های تشخیص بیماری‌های مقعدی است که تمام ناهنجاری‌های لگن در آن به راحتی تشخیص داده می‌شوند.
  • مانومتری آنورکتال: در طول این آزمایش عملکرد ماهیچه‌ها و رفلکس‌های عظلات لگن، رکتوم و مقعد را در حین اجابت مزاج مورد بررسی قرار می‌گیرد.

علائم بیرون زدگی مقعد

بعد از بررسی علل بیرون زدگی مقعد بد نیست به علائم این مشکل بپردازیم تا در صورت مشاهده هر یک از آن‌ها خیلی سریع برای درمان اقدام کنید. اگرچه این حالت یک وضعیت پزشکی اورژانسی نیست، اما عدم توجه به آن می‌تواند باعث افزایش شدت بیماری و علائم آن شود. از این نشانه‌ها می‌توانیم موارد زیر را نام ببریم.

  • توده گوشتی بیرون زده از مقعد
  • درد در هنگام نشستن یا اجابت مزاج
  • خارش مقعد و سوزش آن
  • بروز خونریزی خصوصاً هنگام دفع یا زور زدن
  • داشتن احساس دفع مداوم
  • بروز بوی ناخوشایند در ناحیه مقعد

درجات بیرون زدگی مقعد

حال با بررسی علل بیرون زدگی مقعد بهتر است به بررسی درجات مختلف این مشکل بپردازیم. قبل از این باید بگوییم که بیرون زدگی مقعد در دو حالت کامل (بیرون زدن تمام دیواره روده) و ناکامل (بیرون زدن مخاط یا آستر مقعد) اتفاق می‌افتد. پرولاپس مقعد در 4 درجه مختلف تقسیم‌بندی می‌شود که در ادامه به بررسی هر یک از آن‌ها می‌پردازیم.

بیرون زدگی مقعد درجه 1

در اولین درجه از مشکل بیرون زدگی مقعد، ما در واقع با حالت بیرون زدگی ظاهری مواجه نیستیم، بلکه سیاهرگ‌های روده برای ابتلا به حالت بیرون زدگی آماده می‌شوند. در این حالت سیاهرگ‌ها متوم و گشاد می‌شوند. یکی از علائم این حالت خونریزی مقعدی است.

بیرون زدگی مقعد درجه 2

در این حالت ما با حالتی مواجه هستیم که، قسمت انتهایی روده هنگام دفع از ناحیه مقعد بیرون می‌زند و بعد از انجام عمل دفع به جای خود برمی‌گردد.

بیرون زدگی مقعد درجه 3

در سومین درجه از مشکل بیرون زدگی مقعد ما در حالت عادی و پس از دفع دچار این مشکل هستیم. به عبارتی انتهای روده بزرگ از مقعد بیرون زده است اما، این ناحیه با دست قابل برگشتن سر جای خود خواهد بود. البته این توده‌های بیرون زده به صورت خود به خودی به حالت قبل برنمی‌گردند.

بیرون زدگی مقعد درجه 4

در شدیدترین حالت بیرون زدگی مقعد ما با توده‌هایی مواجه هستیم که به صورت مداوم و همیشگی بیرون از مقعد قرار گرفته‌اند و حتی با دست به حالت قبل خود برنمی‌گردند. این حالت می‌تواند به مرور زمان بدتر شود.

بیشتر بخوانید:

درمان‌های خانگی بیرون زدگی مقعد

گفتیم که علل بیرون زدگی مقعد از فردی به فرد دیگر متفاوت است. بر این اساس درمان این مشکل هم می‌تواند بسته به درجه بیماری متفاوت باشد. در ادامه به ذکر درمان‌های خانگی این مشکل می‌پردازیم.

تغییر سبک زندگی

اولین درمان بیرون زدگی مقعد، تغییر سبک زندگی از جمله افزایش تحرک، افزایش نوشیدن آب و پرهیز از مصرف غذاهای ناسالم است. کمبود فیبر می‌تواند منجر به بروز یبوست مداوم و بیرون زدگی مقعد شود.

درمان با عسل

عسل یکی از درمان‌های خانگی برای بیرون زدگی مقعد در حالت خفیف است. بهترین عسل نوع طبیعی است که می‌توانید با کمک پزشک طب سنتی مقدار و نحوه استفاده از آن را متوجه شوید.

ژل آلوئه‌ورا

ژل آلوئه‌ورا خواص درمانی متفاوتی دارد. این ژل را می‌توانید روزانه 2 تا 3 مرتبه به ناحیه بیرون زده از مقعد بمالید. ژل آلوئه‌ورا با خاصیت ترمیمی خود به رفع التهاب و زخم ناحیه بیرون زده از مقعد کمک می‌کند.

سرکه سیب

در طب سنتی مالیدن سرکه سیب با یک پنبه به ناحیه بیرون زده از مقعد می‌تواند در درمان این مشکل کمک‌کننده باشد.

از دیگر درمان‌های خانگی بیرون زدگی مقعد می‌توانیم به روغن نارگیل، کمپرس یخ، وازلین و قرص ویتامین سی اشاره کنیم.

درمان‌های پزشکی بیرون زدگی مقعد

اگر دچار بیرون زدگی مقعد شدید هستید و درمان‌های خانگی نمی‌توانند به شما کمک کنند، باید از روش‌های درمانی زیر کمک بگیرید.

درمان‌های دارویی

بسته به میزان بیرون زدگی مقعد ممکن است متخصص آنورکتال و کولون شما در درجه اول داروهای خاصی را برای رفع مشکل شما تجویز کند. پمادهای مختلف گیاهی و شیمیایی از جمله مهم‌ترین درمان‌های دارویی این مشکل هستند.

درمان با جراحی

جراحی یکی از روش‌های از بین بردن بیرون زدگی مقعد است. از آن‌جایی که جراحی دردسرهای خاص خود را دارد و البته برای بیرون زدگی‌های خیلی شدید توصیه می‌شود، پیشنهاد می‌کنیم قبل از هر چیز سایر روش‌های درمانی را پیگیری کنید و در صورت عدم دریافت نتیجه به سراغ جراحی بروید.

درمان بیرون زدگی مقعد با لیزر

لیزر از دیگر درمان‌های مدرن و البته نتیجه‌گرا برای رفع بیرون‌زدگی مقعد است. مزیت این روش نسبت به شیوه جراحی، این است که کمتر غیرتهاجمی است. پس بیمار علاوه بر اینکه کمتر دچار درد و خونریزی می‌شود، بلکه بسیار سریع‌تر نیز می‌تواند به امور روزمره خود بپردازد، زیرا دوران نقاهت کمتری دارد. درمان به وسیله لیزر حتماً باید با نوع پرتوان (CO2) باشد تا بتواند نتایج خوبی را به دنبال داشته باشد.

اگر برون زدگی مقعد را درمان نکنیم چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر علائم آزاردهنده‌ای ایجاد نکند، ممکن است بتوانید برای مدتی با بیرون زدگی مقعد زندگی کنید و در خانه از آن مراقبت کنید. مراقبت از آن به این معنی است که رکتوم خود را به صورت دستی به داخل برگردانید. پزشکان توصیه می‌کنند که به پهلو دراز بکشید و زانوهای خود را به سینه خود نزدیک کنید و از یک پارچه مرطوب و گرم استفاده کنید تا به آرامی رکتوم خود را به جای خود برگردانید. با این حال، پرولاپس به مرور زمان بدتر خواهد شد.

  • پرولاپس رکتوم (افتادگی یا بیرون زدگی مقعد) در صورت عدم درمان می‌تواند مشکلات زیر را به همراه داشته باشد:
  • بی اختیاری مدفوع. با ادامه کشش عضلات مقعدی، ممکن است در نگه داشتن گاز و مدفوع مشکل داشته باشید. از بین افرادی که پرولاپس رکتوم دارند، 50 تا 75 درصد افراد این عارضه را گزارش می‌کنند.
  • یبوست. انباشته شدن راست روده و مشکلات هماهنگی عضلانی ممکن است برای تخلیه مدفوع مشکل ایجاد کند. برخی افراد یبوست متناوب با بی اختیاری دارند.
  • زخم‌های راست روده. اصطکاک و قرار گرفتن در معرض پوشش مخاطی راست روده ممکن است باعث زخم‌های مقعدی و زخم‌های دردناک شود که می‌تواند خونریزی کند. خونریزی کنترل نشده می‌تواند منجر به کم خونی شود.
  • حبس. یک راست روده “حبس شده” از مقعد شما گیر می کند و نمی توان آن را به داخل هل داد. خطر این امر این است که ممکن است جریان خون قطع شود (“خفه کردن”). این می تواند منجر به مرگ بافت و پوسیدگی راست روده منجر شود.

نتیجه‌گیری

  • بیرون زدگی یا پرولاپس مقعد یکی از مشکلات شایع در بین بیماران مبتلا به مشکلات روده‌ای و مقعدی است.
  • از علل بیرون زدگی مقعد می‌توانیم یبوست‌های مداوم، زور زدن زیاد هنگام دفع، بواسیر، اسهال مداوم و مزمن و حتی عفونت‌های انگلی را نام ببریم.
  • بیرون زدگی مقعد به 4 درجه مختلف تقسیم‌بندی می‌شود. هر چه درجه این بیماری بیشتر باشد، شدت آن هم بالاتر است که به تبع آن درمان را نیز دشوارتر می‌کند.
  • داروهای مختلف مانند انواع پماد، کمپرس یخ، لیزر، جراحی پرولاپس مقعد و داشتن یک رژیم غذایی مناسب از جمله روش‌های درمانی پزشکی و خانگی بیرون زدگی مقعد هستند.

مطالب مرتبط:

بیرون زدگی مقعد چیست؟

یرون زدگی مقعد و یا پرولاپس رکتوم وضعیتی است که اثر بروز آن، آخرین قسمت روده بزرگ در کارکرد عضلانی خود دچار اختلال شده و باعث می‌شود تا قسمت انتهایی روده از اسفنکتر عبور کرده و به بیرون از مقعد راه پیدا کنید.

علل بیرون زدگی مقعد چیست؟

داشتن یبوست طولانی، اسهال مداوم، زور زدن زیاد در زمان دفع، زایمان‌های طبیعی پیاپی، آسیب به لگن یا کمر، ضعف عضلانی، عفونت‌های انگلی و بواسیر از جمله علل بیرون زدگی مقعد هستند.

بیرون زدگی مقعد به چند درجه تقسیم بندی می‌شود؟

این مشکل به 4 درجه مختلف تقسیم بندی می‌شود. در درجه 1 سیاهرگ‌های روده گشاد می‌شوند، اما هنوز از مقعد خارج نشده‌اند. در درجه 2 سیاهرگ‌ها در زمان دفع از مقعد خارج می‌شوند. در درجه 3 شاهد بیرون زدگی هستیم که به کمک دست قابل برگشت به داخل است. در درجه 4 بیرون زدگی مقعد حتی با کمک دست به داخل برنمی‌گردد.

درمان بیرون زدگی مقعد چیست؟

با توجه به شدت بیماری می‌توانید با تغییر سبک زندگی مانند افزایش تحرک و تغییر در رژیم غذایی، مصرف برخی داروهای پزشکی یا انجام لیزر این مشکل را برطرف کنید.

منبع betterhealth
11 نظر
  1. جعفری گفت

    سلام و عرض ادب
    من خانم اسیب نخایی 60ساله از گردن هستم
    و یبوست شدید دارم و همیشه با اب طنقیه میشوم و بیشتر اوقات به اندازه یک تخم مرغ بیرون زدگی دارم
    ممنون میشم راهنمایی کنید با تشکر

    1. علی شاملو (کارشناس) گفت

      سلام وقت بخیر
      توصیه می‌کنیم به جهت انجام معاینه حضوری به پزشک متخصص گوارش و بیماری‌های مقعدی مراجعه نمائید.

  2. odhp گفت

    سلام خسته نباشید .من سالیان زیادی هست که دچار یبوست هستم و با توجه به اینکه نزدیک به۲۰سال از قرص های معده در جهت کنترل اسید معده و رفلاکس استفاده میکنم حدودا پنج سال هست که هم دفع با سوزش و درد دارم و گاهی اوقات با خونریزی بسته به مقدار زور زدن زیاد یا کم .بیرون زدگی مقعدی هم هر بار پس از اجابت مزاج دارم که آزار دهنده هست .پدرم به دلیل سرطان گوارش فوت کرده و من این استرس رو دارم که ممکنه من هم دچار همین مورد شده باشم.هنوز کلونوسکپی نکردم و همچناندفع سخت همراه بادردو گاهی اوقات خونریزی و همیشه بیرون زدگی مقعد رو دارم که گاهی با دست سر جای خودش برمیگرده و گاهی هم حداقل نیم ساعت باید روی شکم بخوابم تا ارام آرام برگرده سر جای خودش.پیشنهاد روش درمان شما چیه عزیزم.

    1. علی شاملو (کارشناس) گفت

      سلام وقت بخیر
      ضمن آرزوی سلامتی برای شما، یبوست خود یکی از عوامل ایجاد بیرون زدگی در مقعد خواهد بود. توصیه می‌کنیم به پزشک متخصص گوارش یا بیماری‌های مقعدی مراجعه نمائید تا ضمن معاینه فیزیکی، راهکار درمانی ارائه شود.

  3. زهرا بختیاری گفت

    سلام وقتتون بخیر
    من ۲۶ روز پیش عمل جراحی تعویض مفصل لگن انجام دادم و بعد از ترخیص از بیمارستان در خانه دچار یبوست شدم و بعد از تقریبا ۱۳ روز سمت چپ مقعدم زخمی ایجاد شده که اکثر اوقات خونریزی هم داره و به شدت درد دارم اصلا درد جراحی یادم رفته .از شیاف آنتی هموروئید استفاده کردم در حال حاضر دیگه یبوست هم ندارم و با تغذیه ای که داشتم به حد نرمال رسیده اما همچنان زمان دفع درد شدید شیشه خورده و سوزش و خونریزی دارم. و از ناحیه وسط مقعد یک ضایعه بیرون زده !!!
    خواهش میکنم راهنمایی بفرمائید .

    1. علی شاملو (کارشناس) گفت

      سلام وقت بخیر
      ضمن آرزوس سلامتی، با این تفاسیر و بدون معاینه امکان تشخیص وجود ندارد. توصیه می‌کنیم در اولنی فرصت به پزشک متخصص خود مراجعه نمائید.

  4. د.ک گفت

    بیرون زدگی من درجه ۳ است.درمان آن چگونه است؟

    1. علی شاملو (کارشناس) گفت

      سلام وقت بخیر
      با روش‌های خانگی ذکر شده مانند استفاده از ملین‌ها و مصرف مایعات بیشتر می‌تواند به کاهش علائم کمک کرد، اما درمان قطعی، توسط پزشک مثل جراحی و لیزر انجام پذیر خواهد بود.

      1. رامین محمودی گفت

        سلام وقتتون بخیر
        بیرون زدگی سطح 2 هست
        به مرور زمان خوب میشه یا با دارو ؟
        ممنون میشم اگه راهنمایی کنین

  5. ایران گفت

    اگر بیرون زدگی بر اثر یبوست و اندازه لوبیا چیتی باشد جراحی لازم هست؟یا با دارو درمان میشود.خانم‌چهل ساله

    1. دکتر سعاد غابشی (کارشناس) گفت

      سلام وقت بخیر
      توصیه می شود توسط پزشک متخصص گوارش و یا جراح عمومی معاینه شوید.

نظر بگذارید

ایمیل شما منتشر نمی شود.